Maandelijks archief: juli 2017

De huwelijksrelatie – liturgie van de liefde (vervolg hoofdstuk 4)

4. Een dialoog die kan teruggrijpen naar de rijkdom en de verscheidenheid van de taal van de liefde.

Grote kunstenaars zoals Michelangelo drukken zich op een geniale manier uit doorheen zeer verschillende kunstvormen: schilderen, beeldhouwen en zelfs architectuur. Een creatieve geest kan verschillende uitingsvormen gebruiken om te communiceren. Dat is wat God doet als Hij zich in de Bijbel uitdrukt. Hij gebruikt een grote diversiteit aan literaire genres: historische verhalen en wetteksten,

gedichten en spreuken, brieven en sprookjes,… de woordenschat van de liefde van God is zeer rijk. Hij omvat een grote waaier aan uitdrukkingsmiddelen.

Ook de Kerk toont een grote creativiteit om haar liefde tot God uit te drukken . De christelijke kunst getuigt daarvan doorheen de eeuwen in de verschillende culturen: de architectuur van de gotische kathedralen, de poëzie van de H. Johannes van het Kruis, theater van Claudel, schilderingen van Fra Angelico, de heilige muziek van Bach, de romans van Bernanos, enz.

Ook als koppel worden we uitgenodigd om gebruik te maken van een rijke woordenschat wanneer we delen met elkaar. Sociologen hebben studies gemaakt over het taalgebruik in achtergestelde buurten. Het schijnt dat mensen uit de vierde wereld maar over een beperkte waaier van woorden beschikken. Dat benadeelt de intellectuele reflectie van jongeren op school en marginaliseert hen in de sociale relaties.

Leraren stellen vast dat men moeilijk een klassiek theaterstuk kan bespreken enkel met de uitdrukkingen: “Het is reuze, zero of mega cool!” Hoe rijker de woordenschat, hoe beter men schakeringen en complexiteit van ideeën, gevoelens en emoties kan uitdrukken.

Het koppel dat enkel beschikt over de seksuele daad om de tederheid uit te drukken is een analfabeet van de liefde. Het lijkt een gitarist te zijn die slechts één snaar bespeelt. De seksuele omgang is slechts één taalvorm binnen de liefde. Het menselijk lichaam beschikt over een grote rijkdom en diversiteit om te communiceren: een tedere blik, of een vriendelijk woord kan ons diep raken.

De pedofiliezaken waarschuwen ons voor seksueel misbruik. Het is een verschrikkelijke perversie die iets dieps raakt: het vertrouwen in de andere en de eerbied voor het lichaam. De schandalen in dat domein zijn des te erger omdat ze wantrouwen wekken in normale affectieve gedragingen, want fysiek contact is belangrijk opdat een kind zich echt geliefd voelt. Het volstaat niet dat het enkel met het intellectueel besef leeft dat zijn ouders hem liefhebben “vermits ze zich uitsloven om hem op te voeden”. Het heeft een zuiver fysiek contact nodig: op, de knieën genomen worden, omhelst, geknuffeld worden, enz.

De opvoeding van weleer kon heel beschroomd zijn. In nogal wat sociale middens is men niet gewoon elkaar aan te raken. Het fysieke contact, zelfs tussen echtgenoten, kan, om culturele redenen, een gevoel veroorzaken van schaamte of onwennigheid.

We worden uitgenodigd om de talen van de menselijke liefde te leren: het gelaat strelen, een hand door de haren te brengen, omarmen… Al die tekenen van tederheid in het dagelijkse leven, soms terloops, zijn zo vele boodschappen van liefde die hart en lichaam ertoe neigen zich totaal te geven in de seksuele daad.

Advertenties

De huwelijksrelatie – liturgie van de liefde (vervolg hoofdstuk 4)

  1. Het geschenk onthalen, is de gever onthalen.

“Daarop antwoordde Laban en zijn familie: “Dit is een beschikking van Jahwe: wij kunnen er niets tegen inbrengen. Rebecca staat voor u gereed; neem haar met u mee, als vrouw voor de zoon van uw meester, zoals Jahwe beschikt heeft… Daarna haalde de dienaar zilveren en gouden sieraden en gewaden tevoorschijn en gaf ze aan Rebecca; ook aan haar broer en aan haar moeder overhandigde hij kostbare geschenken.”

Het aanvaarden van een geschenk schept een bijzondere relatie tussen de gever en de ontvanger. Een band ontstaat tussen de twee partijen. Degene die kiest om te krijgen, aanvaardt een band van afhankelijkheid. Zo kan het gebeuren dat iemand greep  wil krijgen op de  ander door middel van cadeaus. Deze praktijk is courant in politieke middens,  en bij ondernemingen om een contract te sluiten. Zelfs in de liefde om de ander te verplichten.

Dit legt uit waarom sommige sentimentele breuken gepaard gaan met het terugsturen of zelfs vernietigen van geschenken. Men drukt als het ware de breuk met de persoon uit. Deze symbolische “doding” van het geschenk geeft de gevraagde vrijheid terug.

Volgens de heilige Paulus wordt het leven van de leerling van Christus gekenmerkt door een offergave van liefde – de zelfgave- aan God.

“En nu broeders smeek ik u … wijdt uzelf aan Hem toe als een levende, heilige offergave die Hij kan aanvaarden. Dat is de geestelijke eredienst die u past.” (Rom. 12, 1)

In de misliturgie wenst de Kerk zorg te dragen voor de schoonheid en de waardigheid van het gevierde mysterie. Het brood en de wijn voor de eucharistie worden niet beschouwd als gewoon te consumeren voedingsmiddelen, maar als “oblaten”, offergaven. Ze worden niet op het altaar gegooid, maar met eerbied geplaatst. Ze worden niet in plastieken kommen aangeboden, maar in “gewijde vazen” van goud of zilver.

OFFERTORIUM – VOORBEREIDING VAN DE VROUW

In de seksuele relatie zijn de echtgenoten tegelijk offergave, gever en ontvanger. Wat betekent dat concreet? Ze worden uitgenodigd om vrijgevig te zijn in de gave van zichzelf, dankbaar in het onthalen van de gave van de geliefde, en attent vol aan de schoonheid van het geschenk dat ze aan de andere geven.

“Weet ge dan niet dat uw lichaam tempel is van de Heilige Geest, die in u is en die ge van God ontvangen hebt? En dat ge uzelf niet toebehoort? […] Verheerlijk dus God in uw lichaam.” (1 Kor. 6, 19-20)

De kadertekst op het einde van het hoofdstuk is een korte uitleg van de filosofe Aline Lizotte. Het onderlijnt nog het belang van het lichaam in de liefdesdaad.

Het is daarom dat de christelijke echtgenoten, bewust van de waardigheid van het menselijk lichaam, geroepen worden om voor de echtelijke daad, “de gaven voor te bereiden”: zich parfumeren, zich scheren, zich mooi maken … zijn eenvoudige gestes om een mooi geschenk te worden. De verleidingsmiddelen zijn vaak verdacht, want ze worden soms gebruikt voor verdachte doeleinden: “het versieren”, enz. Nochtans zijn ze in het huwelijk perfect op hun plaats en zelfs wenselijk. De verleiding die het verliefde gevoel opwekt en de geliefde charmeert maakt deel uit van de echtelijke liefde.

“Je hebt me van mijn zinnen beroofd, mijn zuster, mijn bruid, je hebt me van mijn zinnen beroofd met één blik van je ogen, met één kraal van je snoer!” (Hooglied 4, 9)

Een tienermeisje dat zich wou vergewissen van de liefde tussen haar ouders, vroeg eens uitdagend aan haar moeder: “Jij schminkt en parfumeert je voor je naar je werk vertrekt  , maar doe je dit ook wel eens voor papa?”

De betrokken moeder gaf aan mij toe dat die vraag voor haar een soort weldoende elektroshock was! Militairen weten heel goed dat terrein veroveren niet het moeilijkste is, maar het duurzaam bestendig te behouden, dat is een andere zaak . Zo gaat het ook in de “strategie” van de menselijke liefde.

Eén zaak is het hart van de andere “veroveren” (in legertaal) …, een ander is het kunnen behouden. Zowel in het echtelijk als in het geestelijk leven is de vijand vaak het verflauwen, het laten lopen, de routine die de gevoelens afstompen en verveling brengen. Vandaar de verleiding om “elders te gaan zien”, “andere ervaringen” op te doen, zowel in het geestelijke als in het affectieve. De oplossing bestaat erin tijd te nemen om zijn liefde nieuw leven in te blazen, om terug te keren naar het begin. Dat is de rol van een retraite in het geestelijk leven. In het affectieve leven, heeft het koppel zo’n “retraite” nodig, die de momenten van intimiteit zijn. Een gratis tijd beleven, enkel voor het koppel. Soms is dat niet eens ingewikkeld: een avondje uit op restaurant of de cinema, een namiddagwandeling, een interessante plaats bezoeken,… Die momenten samen zijn belangrijk, want ze richten zich op het belangrijkste: het koppel.

OFFERTORIUM – VOORBEREIDING VAN DE MAN

In het boek Openbaring spreekt de Heer sommige christelijke gemeenschappen aan, en verwijt hun het afkoelen van hun vurigheid: “Ik heb tegen u dat ge uw eerste liefde hebt opgegeven. Komaan! Bekeer u, gedraag u weer zoals vroeger.” (Openb. 2, 4)

De echtelijke gemeenschap kan zich blootstellen aan dezelfde verwijten. De oplossing wordt ons gegeven: “Gedraag u weer zoals vroeger”, terugkeren naar de oorsprong van uw liefde. Goed beleefde seksuele relaties kunnen ook die functie hebben van kwaliteitsmomenten die het koppel herbronnen en de vreugde van de liefde hernieuwen.

De huwelijksrelatie – liturgie van de liefde (begin hoofdstuk 4)

DE VOORBEREIDING VAN DE GAVEN

De Gave van God komt op het moment van de consecratie en wordt door de gelovigen onthaald in de communie. Het topmoment van de liturgische viering wordt voorafgegaan door “de voorbereiding van de gaven” ook offergang genoemd.

De pedagogie van de Kerk is dezelfde: er moet tijd genomen worden om zich voor te bereiden voor een sterk belevingsmoment. Het Paasfeest wordt voorbereid door de Vasten, Kerstmis door de Advent, het huwelijk door de verloving enz. Op zon- en feestdagen worden die voorbereidingsmomenten nog benadrukt door de gaven in processie aan te bieden. Ik heb de diepe betekenis van deze rite beter begrepen tijdens een Afrikaanse misviering. Van achteraan de kerk kwamen gelovigen in processie zingend en dansend naar voor. Het was een mooie processie, vreugdevol en tevens waardig. De vrouwen, gekleed in kleurrijke gewaden, brachten plechtig de offergaven, in de huwelijkse symboliek van

de mis: “Bruiloftsfeest van het Lam”. De Kerk-bruid heeft zich opgemaakt voor de liefdesafspraak met de Geliefde Christus.

“en ik zag de heilige stad… ze maakte zich mooi, als een jonge bruid, opgesmukt voor haar bruidegom.” (Openb. 21, 2)

De priester die Christus vertegenwoordigt, stond in het koor, ontving het brood en de wijn, en bracht het dan dansend naar het altaar.

“De Heer uw God staat midden onder u […]

Hij jubelt van vreugde voor u,

Hij zal u vernieuwen door zijn liefde;

Hij zal dansen voor u met vreugdekreten,

Zoals op de feestdagen van weleer.” (Sef. 3, 17-18)

De symboliek van de Congolese ritus draagt een lichtende boodschap mee. De liturgische actoren (Leken en priesters) hebben verschillende functies, die nodig zijn om de ontmoeting in het huwelijk te betekenen.

Eens aan het altaar, zegt de voorganger: “Gij zijt gezegend, God van het heelal, gij die ons het brood geeft, vrucht van de aarde en van het werk van de mensen; wij bieden het u aan: het zal het brood van leven worden.”

De gaven worden uitgewisseld in een sfeer van dankzegging (het zegeningsgebed): God geeft Zijn schepping aan de mensen opdat zij zouden leven. De mens offert aan God de vruchten van zijn arbeid. De Eucharistie, het hoogtepunt van gebed en christelijk leven, toont zich als de ontmoeting van twee gaven: God en de mens geven zich aan elkaar.

  1. De zelfgave is bouwsteen van de liefde

Het uitwisselen van geschenken is een constante  die men in alle culturen terugvindt. Wanneer twee mensen een verbintenis aangaan in het huwelijk, horen daar steeds geschenken bij. Het zit in onze natuur: wij houden van geschenken! Zie maar hoe kinderen met ongeduld wachten op de cadeaus met Kerstmis.

Ze vergeten zou een drama zijn. Geldt dit  enkel voor kinderen? Neen, natuurlijk niet! Om u te overtuigen stel ik aan de heren volgende experiment voor : vergeet eens de verjaardag van uw echtgenote te vieren. Ge zult geen verduidelijking nodig hebben om het cultureel antropologisch belang van geschenken  vast te stellen! In onze echtpaar relatie mogen we de taal van  de geschenken niet vergeten. Niets is beter om de vlam van de liefde nieuw leven in te blazen.

  1. Geven is een liefdesverklaring

Wanneer we een tastbaar geschenk geven (aan de echtgenoot, het kind, de vriend) , geven we ook  een liefdesboodschap. Liefhebben, is het welzijn van de andere willen; en zo verduidelijkt het geschenk de intentie om plezier te doen. Het is zeggen: “Ik dacht aan jou; je bent belangrijk voor mij, ik ben blij je vreugde te geven.” Daarom juist leren we onze kinderen “echte geschenken” te geven. We maken  geen gebruik van de verjaardag van een vriendje om zich te ontdoen van speelgoed dat niet meer gebruikt wordt. Dat is de zin van het geven bederven.

We maken ook geen gebruik van het feest van de andere om zichzelf een geschenk te geven. Wanneer  de vrouw niet van voetbal houdt, is het niet zo smaakvol  om haar een verzamelwerk van de mooiste goals van de Rode Duivels cadeau te doen!

De gave van het voorwerp verwijst naar de zelfgave. Het voorwerp is symbool van de persoon. Jongeren voelen dit spontaan aan, wanneer ze,  op het einde van de zomer, als het afscheid van de vakantieliefdes nadert, voorwerpen gaan  uitwisselen (T-shirt, sjaal, CD…) Het voorwerp wordt gedenkteken van de relatie; het zegt: “Je zal aan mij denken als je het ziet.” Ouders verstaan moeilijk hoe hun tiener uren op zijn kamer verblijft, in een zoete melancholie, de ogen gericht op het geschenk van de geliefde. Met een groot gebrek aan romantisme, oordelen de ouders dat dit het “terug naar school” niet bevordert.