Maandelijks archief: maart 2017

De huwelijksrelatie – liturgie van de liefde

… Vanuit dit klein voorbeeld, willen we twee lessen onthouden

  1. De echtelijke eenheid in de vorm van de seksuele relatie, was niet mogelijk omdat ze niet voorafgegaan was door een tijd van “boeteviering”, met andere woorden door een tijd van verzoening. Dit kan op verschillende manieren gebeuren: “Sorry, schat, ik heb mij ten onrechte opgewonden tegenover jou deze morgen” of een concreet gebaar zoals een bosje bloemen om vergeving te ontvangen.

De koppels die elkaar kunnen vergeven en oprecht kunnen terugkeren naar de andere, zullen mooiere seksuele relaties hebben. Volgend kader kan ons helpen de inhoud van onze verzoeningen beter te preciseren.

KILO PLUIMEN, KILO LOOD, DOOR CHRISTINE PONSARD

“Wat is het zwaarst: een kilo pluimen of een kilo lood?” Zonder aarzelen zeggen de meeste kinderen een kilo lood. Wij glimlachen daarom. Nochtans, overkomt het ons niet dat we dezelfde  fout maken?

Brengen we deze vraag over in het domein van de echtelijke liefde.

Wat is het ergste: een belangrijke ontrouw of veelvuldige mankementen aan de echtelijke trouw? Een spectaculaire ruzie of duizend speldenprikjes? Eigenlijk weten we heel goed dat herhaalde speldenprikken de liefde even veel schade kunnen toebrengen – zo niet nog meer – dan stormachtige ruzies. De kleine beledigingen zijn des te vernietigender omdat ze onbetekenend schijnen.: Men staat er niet bij stil en neemt  niet de moeite om ze elkaar te vergeven.

De liefde is als een groeiende boom: het zaadje dat op de huwelijksdag in de grond is gezaaid zal kiemen en groeien… op voorwaarde dat ze niet verstikt wordt. Als ze verpletterd wordt, door een kilo pluimen of een kilo lood, zal ze sterven. Vandaar deze aanbeveling van een grootmoeder aan haar kleinkinderen, wanneer deze op het  punt staan om te trouwen: “Ga nooit slapen, vooraleer elkaar de kwetsuren van de dag vergeven te hebben.”

Te weinig aandacht schenken aan de kleine kwetsuren kan begrepen worden als grootmoedigheid: ”Vermits we elkaar liefhebben, is dat niet zo belangrijk.” Maar het is juist andersom! Hoe meer je van de andere houdt, hoe meer een gebrek aan tact kwetsend is. Hoe meer je lief hebt, hoe kwetsbaarder  je bent voor een verkeerd woord. Dus hoe meer je van elkaar houdt, des te meer je vergiffenis kan uitwisselen.

Daarenboven, de weigering om opgelopen kwetsuren als zodanig te benoemen, kan een reële hoogmoed verbergen: “Ik ben niet zo lichtgeraakt. Ik sta daar boven.” Is dat zo zeker?

Opgelet voor het passief opstapelen!

Echtparen kunnen zo gedurende jaren, bewust of onbewust, grieven tegen elkaar opstapelen… tot op de dag dat er een crisis uitbreekt, die de gelegenheid geeft om de rekeningen te vereffenen. En dan komt het drama: de echtelijke liefde die eruitzag als een stevige muur, is overal gebarsten. Komt er een storm of  krijgt ze een stevige duw,  boem patat,  dan valt alles neer.

Hoe meer tijd er verstrijkt , hoe groter de schrik om de rekeningen te vereffenen.

Als we na vijftien of twintig jaar huwelijk, aanvoelen dat er tientallen kilo’s pluimen zijn die de echtelijke liefde verstikken, dan is het dus te dringender om zich eruit redden vooraleer de fatale drempel is  bereikt.

Het is nooit te laat om vergiffenis te vragen: de genade van het huwelijkssacrament is er net daarvoor. Maar het vraagt veel tact, en bijna zeker een geestelijke begeleiding om te onderscheiden welke kwetsuren openlijk kunnen aangekaart worden, en welke beter stilzwijgend vergeven worden.

De verzoening is een lange weg, geen snelle spons erover, en deze weg is des te ruwer, omdat hij oude sporen volgt, sedert lang ingedrukt in hart en geheugen.

Advertenties

De huwelijksrelatie – liturgie van de liefde

Hoofdstuk II

Aanvang van de viering: De vraag om vergeving

“Verdraagt elkander en vergeeft elkander, als de één tegen de ander een grief heeft. Zoals de Heer u vergeven heeft, zo moet ook gij vergeven.”

(Kol 3, 13)

Elke eucharistieviering begint met “de opening van de viering”. De liturgie voorziet een tijd van “boetevoorbereiding”. De priester begint gewoonlijk met de woorden: “Bereiden wij ons voor om deze Eucharistie goed te kunnen vieren en erkennen we dat we zondaars zijn.”

De liturgie (de kerkdienst)  voorziet verschillende formuleringen, zoals bijvoorbeeld de belijdenis: “Ik belijd tot de Almachtige God, ik erken voor mijn zusters en broeders, dat ik gezondigd heb, in woord en gedachte, in doen en laten; ja, ik heb waarlijk gezondigd…” of ook het lied van de “Kyrie eleïson”: “Heer ontferm U over ons.”

Dit onderdeel van de viering  eindigt met het gebed van de voorganger: “Moge de Almachtige God ons barmhartig zijn, onze zonden vergeven en ons leiden tot eeuwig leven.”

Wat betekent dat? De ontmoeting met God,  die zal beleefd worden in de liturgie van het Woord en  in de Eucharistie moet voorbereid worden.

En hoe bereiden wij ons voor? Door onze armoede te erkennen. Voor de communie, worden we uitgenodigd  om ons hart voor te bereiden door toe te geven dat we falen in het liefhebben. Dat is de zonde: niet liefhebben (God – de anderen – onszelf).

Om dit belangrijk moment van de mis goed te beleven ervaart de mens de nood om zich te verzoenen met Degene die hij gaat ontmoeten. De liefde is coherent. De deelname aan de eucharistische communie is geen recht maar een gave. We kunnen niet eisen dat de Andere zich aan ons geeft. Maar we kunnen ons verlangen uitdrukken. De beste voorbereiding ligt in deze gesteldheid van ons hart: de liefde van de Andere vragen, zonder ook maar iets op te eisen. Dit is een ervaring van armoede, van nederigheid. Hetzelfde geldt voor de echtelijke liefde: de vraag om vergeving, de gebaren van verzoening bereiden ons voor om een mooi moment van eenheid te beleven, ook fysisch.

Duiden we dit met een voorbeeld. ’s Morgens, voor hij naar zijn werk gaat, windt de echtgenoot, die al wat gestrest is, zich op omdat hij een papier niet vindt. De kinderen zijn druk en maken ruzie voor een akkefietje. De spanning stijgt en ook de toon wordt scherper . De echtgenoot haalt uit naar zijn vrouw: “Er is hier niemand die eens wat orde schept in huis … het is hier een echte boel,” enz. De vrouw, die zich geviseerd voelt antwoordt “dat ze er voor niets tussen zit, dat ze andere dingen te doen heeft, dan achter het gat te lopen van al degene die niet weten waar ze hun dingen achterlaten,” enz. Na deze rijke, echtelijke dialoog, begint voor beide echtgenoten de eigen werkdag en het gezin verzamelt pas weer thuis op het einde van de namiddag. De ruzie van ‘s morgens schijnt vergeten. Het avondmaal, TV kijken,  … het verloopt zoals gewoonlijk. De man herinnert zich de ochtend scene niet meer. Voor het slapengaan neemt hij zijn vrouw in de armen. Hij spreekt zijn verlangen uit… Eigenaardig genoeg is zijn echtgenote zo vurig als een diepvriezer… Voor de man, zijn de twee momenten (de ruzie ‘s morgen en tederheid van de avond) heel apart. De vrouw daarentegen heeft die scene van enkele uren geleden, helemaal niet verteerd. Meer nog, heel haar dag was verprutst, zij neemt haar echtgenoot zijn gebrek aan tact, zijn onrechtvaardige uitspraken, zijn gebrek aan respect voor haar in het bijzijn van de kinderen, enz. heel kwalijk. In haar wrok heeft ze zelfs de lijst gemaakt van al haar grieven, zelfs tot aan hun verloving! “En daarbij wil Mijnheer nu nog…” Zij vindt het erover dat hij het aandurft om op dit moment seksuele intimiteit te vragen , terwijl “hij zich niet eens excuseerde”. De echtgenoot begrijpt niet waarom ze daar “een heel spel van maakt”, en de “beledigde prinses speelt”. Ze gaan rug aan rug slapen, en verwijten het elkaar.

Vanuit dit klein voorbeeld, willen we twee lessen onthouden… (wordt vervolgd 😉 )

De huwelijksrelatie – liturgie van de liefde

OM BINNEN TE TREDEN IN DEZE LIEFDESAFSPRAAK, MAKEN WE ONS DIT GEBED EIGEN VAN DE ZEVEN ZEGENINGEN VAN HET HUWELIJK IN DE JOODSE TRADITIE.

 

Gezegend, Heer, Koning van de wereld, Schepper van de vrucht van de wijnstok.

Gezegend, Heer, Koning van de wereld, die alles voor uw glorie hebt geschapen.

Gezegend, Heer, Koning van de wereld, die de mens heeft gevormd.

Gezegend, Heer, Koning van de wereld, die de mens geschapen hebt naar uw beeld, gelijkend op uw zijn, en hem een andere hebt toegewezen, om de mensheid te vereeuwigen.

Geloofd zijt gij, Heer, die de mens heeft gevormd.

Verheug u en juich, onvruchtbare vrouw, als je in je schoot de kinderen van de vreugde ziet verzamelen. Geloofd zijt gij, die Sion vreugde schenkt, door haar kinderen.

Verheug, ja verheug dit koppel dat elkaar liefheeft zoals Gij de mens hebt verheugd in de tuin van Eden, bij de oorsprong van de wereld.  Geloofd zijt Gij, Heer, die de jonge bruidegom en de jonge bruid verheugt.

Geloofd zijt Gij, Heer, die de vrolijkheid en de vreugde hebt geschapen, de jonge bruidegom en de jonge bruid, de blijheid, liederen, genot en feestvreugde, broederlijkheid, vrede en affectie, zodat we weldra in de steden van Judea en de straten van Jeruzalem, de stem van de vrolijkheid en de stem van de vreugde, de stem van de jonge bruidegom en van de jonge bruid kunnen horen, en ook de klinkende stem van onder de bruiloftsbaldakijn en die van de feestvreugde van de jonge mensen; geloofd zijt Gij, Heer die de jonge bruidegom verheugt met de jonge bruid.

 

Encyclopedisch woordenboek van het Jodendom. Editions Cerf/Laffont p. 638

 

De huwelijksrelatie – een liturgie van de liefde

Hoe zit het met die 4 dimensies, aangepast aan de seksualiteit van het koppel?

  1. Het verlangen: Soms sprak men van de “haard” om een koppel aan te wijzen. Dat verwees vroeger naar de open haard waarrond het gezin samenkwam. De vuren of de haarden tellen, zo telde men het aantal gezinnen in een dorp.

Het symbool spreekt voor zich. Het amoureuze leven van het koppel is geen vlammetje dat van zelf brandt. Het vuur moet onderhouden worden door er regelmatig houtblokken aan toe te voegen. Zo gaat het ook met het verlangen. Ook dit moet gevoed, vernieuwd worden. Om een vuur te doven, moet er niet noodzakelijk water aan te pas komen… Het volstaat het niet te onderhouden. Te veel koppels hebben deze waarheid onderschat. Door gebrek aan waakzaamheid, doofde het amoureuze verlangen beetje bij beetje. Het vuur kan langzaam sterven zonder ruzies of uitbarstingen.

Nogal wat echtelijke ontrouw groeit op deze grond van bijna uitgeblust verlangen. Hij of zij die in het overspel tuimelt zal zeggen:

“Er gebeurde niets meer in onze relatie. We waren een beetje als vreemden geworden voor elkaar… Geen passie meer, geen verlangen. De saaiheid van de routine, gewoontes zonder zingeving. Onze relatie had geen smaak meer… Mijn echtgenoot scheen voor mij niet veel meer te voelen. Liefdesbetrekkingen waren zelfs niet meer gewenst. En dan, toen plots X zich voor mij interesseerde en mij zei dat hij zich door mij aangetrokken voelde, werd ik mij bewust dat ik nog verlangen kon opwekken, en ging ik onderuit …”

Geen verlangen meer voelen bij de andere maakt het koppel kwetsbaar. De paradox van het verlangen is de volgende: er is een amoureus verlangen nodig om zich te engageren in een seksuele relatie en er is een hernieuwd seksueel leven nodig om het amoureus verlangen te onderhouden.

 

  1. De plicht: “Hoe kan men nu van plicht spreken in het geval van de liefde?” zullen sommigen zich afvragen. Deze term van “echtelijke plicht” hebben we rechtstreeks gekregen van de H. Paulus. Bekijken we even wat hij werkelijk wil zeggen.

“Man en vrouw moeten elkaar datgene geven waarop ze recht hebben. Niet de vrouw heeft de beschikking over haar eigen lichaam, maar haar man; evenmin heeft de man te beschikken over zijn eigen lichaam, maar zijn vrouw. Weiger elkaar de gemeenschap niet, tenzij met onderling goedvinden en voor een bepaalde tijd om u aan het gebed te wijden en kom daarna weer samen. Anders zou de satan van uw gebrek aan zelfbeheersing gebruik kunnen maken om u te verleiden.” (1 Kor. 7, 3-5)

De hedendaagse mentaliteit zal misschien geschokt zijn door wat de apostel zegt. Zoveel personen eisen vandaag de “vrije beschikking over hun lichaam”. Het recht op een volledig vrije seksuele beleving. Men spreekt zelfs van “associatieve” relaties, gebouwd op een stilzwijgende overeenkomst tussen de partners, die wederzijdse bevrediging verwachten. “Onze relatie zal maar standhouden als je me die of die bevrediging geeft. Als tegenprestatie ga ik akkoord om dat te bezorgen.

De H. Paulus zegt ons iets anders. De seksualiteit in het huwelijk is de openbaring van de echte liefde, die gave van zichzelf is. De tekst is zelfs revolutionair voor die tijd, want hij onderstelt een volmaakte wederkerigheid voor man en vrouw.

“Niet de vrouw heeft de beschikking over haar eigen lichaam, maar haar man; evenmin heeft de man te beschikken over zijn eigen lichaam, maar zijn vrouw.”

In de liefde “in Christus” zijn de echtgenoten geen eigenaar van zichzelf en dus van hun lichaam, ze zijn gegeven aan degene met wie ze zich engageerden in een huwelijksverbond. Het individu behoort zichzelf niet meer toe, hij is uit vrije wil “geordend” aan de andere. De joodse traditie spreekt zelfs van “toewijding” aan de andere.

Laat u niet misleiden door de formulering in de tekst: het gaat er niet om de andere te bezitten als een voorwerp en over hem of haar te mogen beschikken op een egoïstische manier.

Deze passage uit de Schriften herinnert coherent aan deze wet van de liefde: zijn echtgenoot (of echtgenote) liefhebben, is elkaar de liefde schenken, is een offergave om als koppel te groeien, is zich geven zonder de persoonlijke belangen te laten primeren. Een manier om te zeggen: geef u aan elkaar zonder berekening, zoals God zich geeft… Ontvang de liefde van de andere zonder jezelf weg te cijferen . Want de gave afwijzen kan ervaren worden als het afwijzen van de persoon. Het tegenovergestelde van de vrijgevige gave, is de gierigheid, die een vorm van egoïsme is. Deze hoofdzonde heeft niet alleen betrekking op geld: men kan gierig zijn op het vlak van de echtelijke seksualiteit!

  1. De beschikbaarheid: Heel wat koppels hebben te weinig tijd voor zichzelf. De dag van elk van de partners zit overvol met  Zo’n druk levensritme draagt niet bij tot het amoureuze leven in het algemeen en het seksuele leven in het bijzonder. Bij het begeleiden van koppels die op zoek zijn naar een beter evenwicht, is het belangrijk prioriteiten in te stellen: kiezen om prioriteit aan je partner, aan je gezin te geven, zelfs al moet je snoeien en matigen in andere bezigheden. Kiezen is altijd een stuk lijden.

Het liefdesleven heeft tijd nodig. Als het koppel er niet op toeziet, zal alle tijd opgeslorpt worden: het werk, de vrijetijdsbesteding, de kinderen, de vrienden…

Als de partner vaak onbeschikbaar is, zal er vroeg of laat frustratie zijn, die zal overgaan in ingehouden woede of een vasthoudende droefheid… Men kan het laten gebeuren en compenseren met allerlei activiteiten. Dat geeft aanleiding tot een soort “vermomd” overspel. Met kan zijn partner bedriegen met voetbal, internet, de vrienden (vriendinnen), het beroepsleven…

De nodige tijd voorbehouden voor het koppel en dit bovenaan de agenda plaatsen, is de beste manier om de liefde te beschermen en dus ook het gezin.

  1. De afhankelijkheid: de kwaliteit van de ontmoeting in de seksuele relatie zal in grote mate afhangen van de kwaliteit van de beleving als koppel. Als het koppel, in hun gewoon samen zijn, momenten beleefden van affectieve eenheid, uitwisseling van tederheid, momenten van samenhorigheid, dan zal dat terug te vinden zijn in de gave van de lichamen.

Als daarentegen de wederzijdse liefde niet werd uitgedrukt in gebaren, diensten of woorden, zal de seksuele relatie eronder lijden. Men kan de beleving van de seksualiteit niet scheiden van de beleving van het dagelijkse leven.  Zorg voor het ene, is zorgen voor het andere. Ergens is  de seksuele relatie een graadmeter voor de relatie zelf… De aandacht voor de andere, de fijngevoeligheid, de attenties voor de andere vormen de voedingsbodem waarop een harmonieuze seksualiteit zich kan ontplooien. Het is een grote illusie de seksuele relatie apart te zien, zonder rekening te houden met alle gevoelens en emoties die zich daarvoor opstapelden. De seksualiteit van het koppel hangt dus af van de liefde, die beleefd en uitgedrukt wordt in het dagelijkse leven.

Heel wat koppels hebben een verzoening ervaren van hun seksualiteit, vanaf het ogenblik dat ze kozen aandacht te hebben voor de vier aspecten.

De huwelijksrelatie – liturgie van de liefde

 

Hoofdstuk I

Zoals op een liefdesafspraak.

“Ik zal de berg van mirre beklimmen, de heuvel van wierook” (Hooglied 4, 6)

Christus, de bruidegom van de mensheid, heeft daags voor zijn dood op het Laatste Avondmaal, de Eucharistie ingesteld. De Eucharistie is een liefdesafspraak. Volgende ingesteldheid (onder andere) is nodig om deze ontmoeting goed te beleven en heeft 4 dimensies: het verlangen, de plicht, de beschikbaarheid en de afhankelijkheid.

  1. Het verlangen: Er is het verlangen van Jezus om zich uit liefde te geven. “ vurig heb ik ernaar verlangd dit paasmaal met jullie te eten vóór mijn Lijden… (Luk. 22, 15) En er is het verlangen van de leerlingen elkaar terug te zien op de dag van de Heer om het Woord van God te beluisteren en zich te voeden aan de Eucharistie. Er zijn talrijke getuigenissen van christenen die vanwege hun geloof vervolgd worden, die grote risico’s nemen om deel te nemen aan de door totalitaire regimes verboden missen. Het is het verlangen van een verliefde die hem hindernissen en gevaren doet trotseren. Het spiritueel verlangen is een belangrijke aanwijzing van het christelijk leven. Heiligen zijn mannen en vrouwen met een groot Godsverlangen. Mensen, lauw van geloof, hebben op religieus vlak niet veel verlangens meer.
  2. De plicht: Vandaag is dit woord verdacht. Men stelt het gelijk aan wetten en regeltjes. In de Bijbel heeft dit woord een andere betekenis. De mens beseft dat hij alles van God krijgt; hij heeft een houding van dankbaarheid voor alle weldaden van de Heer voor hem. Als reactie wil hij wederliefde geven aan Degene die hem vervult. Is het ook niet zo in het dagelijkse leven? Die vriend was een steun in de beproeving – ik vergeet het nooit. Vandaag doet hij beroep op mij, ik antwoord op zijn vraag en zeg bij mezelf: “Ik ben hem dat wel verschuldigd!” Deze plicht is geen berekening, het is een gevoelsmatige beweging vanuit het hart die liefde met liefde wil beantwoorden. Gods geboden in de Bijbel tonen mij plichten. Het zijn geen “schulden” die ik verplicht moet afbetalen, maar een gevraagde inzet die de kwaliteit van mijn liefde toetst. “Naar de mis gaan” is een plicht voor wie weet dat God deze afspraak geeft om hem te vervullen.
  3. De beschikbaarheid: Waarom vraagt God, in de tien geboden, aan de mens om wekelijks een dag rust te nemen, een dag waarop hij zich van alle werk onthoudt? De mens kan snel slaaf van zijn werk worden. In zijn economische activiteit, kan hij van zichzelf vervreemden maar ook de anderen verplichten om productie instrumenten te worden. Het is voor een mens soms moeilijk  om te stoppen,  om afstand te nemen van zijn activiteiten en engagementen. Dat is zo, voor een kind dat  moeite heeft zijn om zijn spel achter te laten als het aan tafel geroepen wordt…  en dat is evenzeer zo voor de man die tijdens zijn verlofdag zijn computer of een stapel dossiers neemt. God zegt aan de mens: “Om Mij te ontmoeten, moet ge u losmaken van alles wat beslag op u legt…”

De Heer nodigt de mens uit zich te bevrijden van zichzelf, zich van heel wat beslommeringen los te maken om zich naar Hem te keren. “Verheffen wij ons hart – Wij keren ons hart naar de Heer.”

Naar de zondagsmis gaan, helpt de christen zijn andere taken te relativeren. Hij aanvaardt om er tijdelijk aan te verzaken om tijd vrij te maken voor “het leven van de ziel”. Kiezen voor deze afspraak, is verzaken aan iets anders (later opstaan, een vroege jogging). Jezus herinnert er ons aan dat Hij de belangrijkste is; Hij zegt ook aan ons zoals aan Marta:

“Marta, Marta, wat maak je je druk om kleine dingen; er is nochtans niet veel nodig, slechts één ding zelfs…” (Luk. 10, 41-42)

“Zoekt eerst het Rijk Gods en zijn gerechtigheid, en al de rest zal u erbij gegeven worden.” (Mt. 6, 33)

 

Die tijd, in gebed aan God toegewijd, is een zichtbaar teken van onze liefde. Liefhebben, dat is tijd geven aan wie we liefhebben. Nogal wat echtgenoten klagen erover dat ze tijdsgebrek hebben. Maar vinden ze dan ook geen tijd om voetbalmatchen te bekijken op TV   gedurende de wereldbeker? Vaak is wat ons ontbreekt, niet de tijd, … maar wel de liefde.

 

  1. De afhankelijkheid: een oude priester getuigde:

 

“Doorheen mijn leven was ik pastoor in diverse parochies: enkele bevonden zich op het platteland, enkele in meer stedelijke gebieden. Sommige hadden eerder traditionele gevoeligheden, andere een modernere visie … Maar één ding heb ik bemerkt: de kwaliteit van het bidden in de zondagsmis hangt niet zozeer af van de competentie van de liturgische voorganger, en ook niet van de keuze van de liederen… De intensiteit waarmee de gemeenschap bidt tijdens de zondagmis is groter wanneer ze bestaat uit mensen die  ook tijdens de week bidden. Hoe de  ‘klokkentoren’ aan bod komt is niet zo belangrijk. Belangrijker is het dat  het een plaats kan zijn: waar jongeren samenkomen voor een recollectie, waar ouderen het rozenhoedje bidden,  waar mensen ruimte vinden voor hun dieper gebedsleven, waar zieken hun lijden kunnen offeren… Dat geeft diepe en voedende Eucharistievieringen voor heel het volk van God… Anders mag men alle mogelijke liturgische verbeteringen aanbieden, het zal maar bij gebaren blijven…”